Chọn vật liệu phù hợp cho từng giai đoạn công trình
Từ phần móng đến hoàn thiện, mỗi giai đoạn cần một kế hoạch vật tư rõ ràng. Việc chọn đúng vật liệu không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng mà còn quyết định tiến độ và chi phí tổng thể của công trình.
Bắt đầu từ hồ sơ thiết kế
Lập danh sách vật tư theo hồ sơ thiết kế và yêu cầu của người phụ trách kỹ thuật. Ghi rõ tên hàng, quy cách, đơn vị và khối lượng dự kiến thay vì chỉ ghi tên nhóm vật liệu.
Ví dụ, thay vì ghi "xi măng", hãy ghi cụ thể "Xi măng Hà Tiên PCB40, bao 50 kg, số lượng 200 bao". Điều này giúp tránh nhầm lẫn khi đặt hàng và đảm bảo đúng chủng loại cho từng hạng mục. Nếu bản vẽ ghi mác bê tông (ví dụ M250), hãy quy ra loại xi măng, cát, đá và tỉ lệ phối trộn tương ứng.
Đối với công trình nhà ở, nên phân nhóm vật tư thành ba mục chính: vật liệu phần thô (cát, đá, xi măng, sắt thép, gạch xây), vật liệu hoàn thiện (gạch ốp lát, sơn, chống thấm) và thiết bị (thiết bị vệ sinh, ống nước, phụ kiện điện nước). Mỗi nhóm sẽ có thời điểm cần giao khác nhau.
Giai đoạn phần thô: móng và khung kết cấu
Phần thô là giai đoạn tiêu tốn khối lượng vật liệu lớn nhất, bao gồm cát, đá, xi măng và sắt thép. Đây cũng là giai đoạn cần vật liệu sớm nhất, nên cần đặt hàng và thống nhất lịch giao trước khi khởi công.
Xi măng cho phần móng và cột, dầm thường cần loại có mác cao (PCB40 hoặc PC50 tùy yêu cầu thiết kế). Cát bê tông phải đạt độ sạch, không lẫn tạp chất bùn đất. Đá xây dựng cần chọn đúng cỡ hạt: đá 1×2 dùng cho bê tông cột dầm, đá 4×6 dùng cho phần móng hoặc kè.
Sắt thép là hạng mục quan trọng — nên chọn thương hiệu có chứng nhận hợp quy và ghi rõ đường kính (phi 6, phi 8, phi 10, phi 12...) cùng số lượng cây hoặc tấn. Khi nhận hàng, cần kiểm tra nhãn mác, đường kính thực tế và chiều dài mỗi cây.
Giai đoạn xây tường và tô trát
Sau khi tháo cốp pha và khung kết cấu đạt cường độ, giai đoạn xây tường bắt đầu. Vật liệu chính gồm gạch xây (gạch ống Tuynel, gạch block hoặc gạch đặc tùy vị trí sử dụng), cát xây tô, xi măng và dây kẽm buộc.
Gạch ống Tuynel phổ biến cho tường ngăn nhờ trọng lượng nhẹ. Gạch block bê tông thích hợp cho tường chịu lực hoặc tường rào. Cần tính toán số lượng gạch theo diện tích tường thực tế, trừ đi phần cửa sổ và cửa đi, đồng thời cộng thêm 3–5% hao hụt.
Xi măng giai đoạn này thường dùng loại xây tô (ví dụ Hà Tiên Xây Tô) hoặc xi măng đa dụng. Lớp tô trát cần cát mịn, sạch — cát xây tô khác với cát bê tông ở cỡ hạt nhỏ hơn và mức độ mịn cao hơn.
Giai đoạn chống thấm và lợp mái
Chống thấm là bước thường bị bỏ qua nhưng ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ công trình. Các vị trí cần chống thấm gồm: sàn mái, ban công, sàn nhà vệ sinh, bể nước.
Vật liệu chống thấm phổ biến gồm sơn chống thấm gốc xi măng (dùng cho sàn mái, tường chắn), màng chống thấm tự dính hoặc quét (dùng cho phòng tắm), và keo chống thấm khe co giãn. Mỗi vị trí cần loại vật liệu và quy trình thi công khác nhau, nên cần tham khảo kỹ trước khi chọn.
Về phần mái, tôn lợp cần chọn theo diện tích thực tế cộng phần chồng mí. Tôn có nhiều loại: tôn mạ kẽm, tôn mạ màu, tôn cách nhiệt — mỗi loại có ưu nhược điểm và giá thành khác nhau. Phụ kiện đi kèm gồm xà gồ thép, vít bắn tôn và nẹp viền.
Giai đoạn hoàn thiện: ốp lát, sơn và thiết bị
Đây là giai đoạn cuối cùng nhưng chiếm tỉ trọng chi phí đáng kể. Gạch ốp lát cần chọn theo kích thước phòng: gạch 60×60 cm phù hợp phòng khách rộng, gạch 30×60 cm dùng cho ốp tường nhà tắm. Nên mua dư 5–10% để dự phòng cắt ghép và thay thế sau này.
Sơn nội thất và sơn ngoại thất có thành phần và tính năng khác nhau. Sơn ngoại thất cần chịu được nắng mưa, chống rêu mốc. Sơn nội thất cần ít mùi, dễ lau chùi. Luôn thi công lớp sơn lót trước khi sơn phủ màu.
Thiết bị vệ sinh (bồn cầu, lavabo, sen tắm, gương) nên chọn cùng một thương hiệu để đồng bộ về kiểu dáng và dễ bảo hành. Ống nước và phụ kiện đi kèm cần mua đủ số lượng co, tê, nối để đội thợ không phải dừng thi công chờ vật tư.
Chia kế hoạch giao theo tiến độ
Vật liệu thô, vật liệu hoàn thiện và thiết bị nên được bố trí thời điểm giao phù hợp với mặt bằng lưu trữ. Thống nhất đường vào công trình và vị trí tập kết trước khi giao.
Ví dụ: xi măng và sắt thép giao đợt 1 khi bắt đầu đào móng; gạch xây giao đợt 2 khi đổ xong cột tầng trệt; gạch ốp lát, sơn và thiết bị giao đợt cuối khi tô trát xong. Giao quá sớm sẽ chiếm mặt bằng thi công và có nguy cơ hư hỏng do thời tiết hoặc va chạm.
Nên lập bảng tiến độ giao hàng song song với tiến độ thi công, ghi rõ ngày dự kiến giao và người nhận tại công trình.
Xác nhận trước khi đặt hàng
Đối chiếu mẫu, mã hàng và quy cách. Với sản phẩm có nhiều phiên bản, cần ghi đúng phiên bản trong đơn để cửa hàng kiểm tra và xác nhận.
Lưu ý rằng gạch ốp lát cùng mã sản phẩm nhưng khác lô sản xuất có thể lệch tone màu. Vì vậy, nếu diện tích lớn nên đặt đủ số lượng một lần. Với xi măng, kiểm tra hạn sử dụng trên bao — xi măng để quá lâu sẽ giảm chất lượng đáng kể.
Khi cần tư vấn thêm về chủng loại và quy cách phù hợp cho công trình cụ thể, liên hệ trực tiếp với cửa hàng để được hỗ trợ.